Pratisyen Hekimlik Derneği

 Pratisyen Hekimlik Derneği Avrupa Pratisyenler Birliği "UEMO" üyesidir.

 

24 Şubat 2012

663 SAYILI KANUN HÜKMÜNDE KARARNAME SAĞLIK HİZMETLERİNDE BÜTÜNLÜĞÜ PARÇALAMAKTA, SAĞLIK PERSONELİNİN GELECEĞİNİ KARARTMAKTADIR !  

 

663 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname (KHK), bir özelleştirme programı olan sağlıkta dönüşümün hükümet tarafından yazılı hale getirilmiş beyanıdır. Bu beyanla Sağlık Bakanlığı sağlık hizmeti sunumundan tamamen çekilmekte; yalnızca planlayan, denetleyen, organize eden bir kurum olarak tarif edilmektedir. Sağlık Bakanlığı ana hizmet birimleri içinde yer alan Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması (AÇSAP) Genel Müdürlüğü, Sıtma Savaş Daire Başkanlığı, Verem Savaş Daire Başkanlığı yeni düzenlemede yer almamıştır. Bakanlık sadece Acil durum ve afet hallerinde sağlık hizmetlerini planlamak ve yürütmekle yükümlü kılınmıştır. Birinci basamak sağlık hizmetlerinin sunumu bağlı kuruluş olarak tanımlanan Türkiye Halk Sağlığı Kurumu’na bırakılmıştır. Gelir ve giderleri tanımlanmamış, bütçesi belli olmayan bu kurumun hizmet sunumunu nasıl gerçekleştireceği belirsizdir. Hedeflenen, bağlı kuruluş olarak tanımlanan Türkiye Halk Sağlığı Kurumu ve Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu’nun piyasa mantığına uygun olarak hizmet üretip satan, gelir getirici işletmelere dönüştürülmesidir.   

Bilindiği gibi çağdaş sağlık hizmetlerinin vazgeçilmez kriterlerinden biri tedavi ve koruyucu hizmetlerin bir arada verilmesi ve basamaklar arasındaki entegrasyonun sağlanmasıdır. Oysa ikinci basamak sağlık hizmetlerinin sunumu için tanımlanan Kamu Hastaneleri Kurumu ile Halk Sağlığı Kurumu arasında entegrasyonun sağlanabileceği kuşkuludur. Sağlık hizmetlerindeki bütünlüğün bozulacağı, kar amaçlı bu kurumların toplum sağlığını korumayı öncelemek yerine,  çalışma performans kriterlerini tutturma yoluna gidecekleri açıktır. Diğer yandan var olan hukuki düzenlemeler taşra teşkilatındaki bu üçlü yapının görev alanını çok net çizgilerle ayırmış değildir. Bu durumun uygulamada özellikle de uygulayıcılar yönünden ciddi sorunlara yol açabileceği; hizmet sunumunda karışıklıklara neden olacağı bellidir. 

Yapılan bu düzenlemeler ile temel sağlık hizmetleri parçalanmakta, risk gruplarına yönelik örgütlenmeler yok edilmektedir. Aile planlaması, verem-sıtma-trahom savaşı hizmetleri de yeni yapılanmada Halk Sağlığı Kurumu’na devredilmiştir.  Bu, aile planlaması, verem savaşı gibi dezavantajlı gruplara yönelik sağlık hizmetlerinin gerilemesi demektir. Kızamık teşhisinde kan numunelerini değerlendiren, aşıların etkinlik kontrolünü yapan Refik Saydam Hıfzıssıhha Merkezi Başkanlığı da yeni Kanun’la kaldırılmıştır. Bu durumun sağlık hizmet sunumunu nasıl etkileyeceği açıktır. Sağlık artık parası olanın erişebileceği, hatta parası olanın bile nitelikli sağlık hizmeti satın alamayacağı bir mecraya sürüklenmektedir.  

Yeni örgütlenme modeli içinde sağlık çalışanlarının özlük hakları da yeniden düzenlenmektedir. KHK’da İl Sağlık Müdürlüklerinin ve Halk Sağlığı Müdürlüklerinin taşra teşkilatlarının kadroları verilmiştir. Var olan kadrolar üzerinden fiilen bu durumun nasıl örgütleneceği; kimlerin il/ ilçe Sağlık Müdürlüklerinde kimlerin İl Halk Sağlığı Müdürlüklerinde ve ilçelerde Toplum Sağlığı Merkezlerinde çalışacağı belirsizdir. Sağlık Bakanlığı tarafından 02.02.2012 tarihinde yayımlanan İl Yapılandırma Genelgesi ile hastaneler, toplum sağlığı merkezleri, aile sağlığı merkezleri, AÇSAP merkezleri, verem-sıtma-trahom savaş dispanserleri, halk sağlığı laboratuvarları, 112 istasyonları ve daha bir çok kurumun hem malzemeleri hem de personelini yeni tanımlanan kuruluşlara deyim yerindeyse dağıtılacaktır. Hukuki açıdan değerlendirildiğinde genelgenin özellikle devir maddelerinin sorun oluşturacağı gözlenmektedir. Ve en yakın, en can alıcı tehlike belli ki personel yönünden yaşanacaktır. Sağlık çalışanlarının geçici görevlendirme ve naklen atama yoluyla çalıştırılacakları bir sürecin başlayacağı ortadadır.  Nitekim bugün bütün pratisyen hekimler ve birinci basamak sağlık kurumlarından çalışan sağlıkçılar kendi iradeleri dışında, hiç bilgilendirilmeden ilçe yöneticilerinin ve il sağlık müdürlüğü yetkilerinin görüşleri doğrultusunda kadroları ile birlikte yasada belirtilen kurumlara dağıtılmaktadır. Bugün birçok meslektaşımız nerede/ nasıl çalışacağına ilişkin kaygı taşımaktadır. Özellikle bağlı kuruluşlarda çalışacak kadroların her ne kadar Sağlık Bakanlığı bünyesinde yer alsalar da, ayrı tüzel kişiliğe sahip ve idari yandan özerk kuruluşlar olduğundan özlük hakkı kayıpları yaşayacaklarının bir kez daha altını çizmek istiyoruz. Bakanlık merkez teşkilatına bağlı kumlarda kalacak personelin de özlük hakları net değildir. Halk Sağlığı Kurumunda çalışan personelin zamanla Bakanlık teşkilatına dönebilme koşulları, mevcut kadroların durumunun ne olacağı, aile hekimleri açısından da tartışıldığı üzere net olarak düzenlenmemiştir. 

Yeni düzenlemeler sağlıkta özelleştirmeyi artırırken yeni yıl itibariyle başlatılan Genel Sağlık Sigortası uygulaması ile sağlığa erişim daha da zorlaşmaktadır. Türkiye'de yaşayan herkesin GSS kapsamında olacağı söylemi, herkesin sağlık hizmetlerinden devlet güvencesi altında ve para ödemeden faydalanabileceği yanılgısını oluşturmaktadır. 

GSS uygulaması ile mevcut Yeşil Kartların vize tarihinin bitimini takip eden bir ay içinde gelir tespiti için Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarına başvurmaları gereği doğmuştur. SGK’nın, Vakfın bildirdiği gelir testi sonucuna göre kişileri tescil edip prim oranlarını ve hanede kaç kişinin prim ödeyeceğini haneye bildireceği; sağlık kurumlarından hizmet alınabilmesi için sistemleri üzerinden provizyon vereceği duyurulmuştur. Vatandaşlarımızın evlerine bu işlemleri yaptırmaları için uyarı mektupları gelmeye başlamıştır. Gelir tespitinde önemli aşamalardan biri olan hane ziyaretlerinde; ısınma, ulaşım, giyim, kira vb. harcamaları, tüketim alışkanlıkları, evde bulunan televizyon, buzdolabı, bilgisayar vb. eşyalar, kısaca evin konforu sorgulanacaktır. Aile bireylerinin harcamaları, taşınır ve taşınmazları ile bunlardan doğan hakları, sürekli olarak alınan nakdi sosyal yardımlar dahil bütün gelirler dikkate alınarak aile içinde kişi başına düşen gelirin aylık tutarı tespit edilecektir. 

Sosyal Güvenlik Kurumu Genel Sağlık Sigortası Genel Müdürlüğü, yayınladığı duyuru ile Yeşil Kart sahiplerinin ortez, protez, tıbbi sarf malzemeleri ve görmeye yardımcı tıbbi malzemeler için, önce cepten ödeme yapacağını ve bunun karşılığında aldıkları faturaları Genel Müdürlüğe ibraz edeceklerini bildirmiştir. Bu belgeler sunulduğunda ödeme tutarı geri alınacak ancak Sağlık Uygulama Tebliği’nde belirtilen fiyat farkı ve katılım payı geri alınamayacaktır. Yine 17.01.2012 tarihinde yayımlanan Kanunla yapılan düzenlemede, kişi başına düşen aylık geliri asgari ücretin üçte birinden az olan vatandaşların ve yaşlılık maaşı alanların, yani “en yoksulların” SGK ile sözleşmeli üniversite ve istisnai hallerde özel sağlık hizmeti sunucularına müracaat edebilme koşulları da yine SGK tarafından belirlenecektir. 

Yine aynı kanun ile katkı paylarına ilişkin önemli bir düzenleme yapılmıştır. Katılım payı, ayakta hekim ve diş hekimi muayenelerinde 2 TL olarak belirlenmiş; ortez, protez, iyileştirme araç ve gereçleri ile ayakta tedavide sağlanan ilaçlar için, gereksiz kullanımı azaltma, sağlık hizmetlerinin niteliği itibarıyla hayati öneme sahip olup olmaması, kişilerin prime esas kazançlarının, gelir ve aylıklarının tutarı ve benzeri ölçütler dikkate alınarak % 10 ila % 20 oranları arasında belirlenebileceği belirtilmiştir. Ayrıca SGK, aile hekimlerince yazılan reçeteler dahil olmak üzere reçetede yer alan üç kaleme/ üç kutuya kadar ilaç(lar) için 3 TL, ilave her bir kalem/ kutu ilaç içinse 1 TL olmak üzere katılım payı uygulamaya yetkili kılınmıştır. Yine ikinci ve üçüncü basamak sağlık kurumlarında yapılan muayenelerde sağlık kurumunun basamağı, resmi ve özel olup olmaması, sevkli olarak başvurulup başvurulmadığı gibi konulara göre bu katılım paylarının on katına kadar artırılabileceği belirtilmiştir. 

 

SGK bu türden kısıtlamalarla vatandaşları hem “akılcı ilaç kullanma” hem de “kendine iyi bakma” konusunda bilinçlendirmeye(?!) çalışmaktadır. Ancak bilindiği gibi; Sağlıkta Dönüşüm Programı çerçevesinde yapılan düzenlemelerle vatandaşın çok sık doktora başvurması sağlanmış, sağlıkta bir “tüketim” alışkanlığı kazandırılmış; bunun karşılığı da “isteyen istediği hastaneye gidebiliyor”, “sağlıkta erişim arttı” söylemleri olmuştur. Şimdi ise mevcut alışkanlıklar kazandırıldıktan, kışkırtılmış bir talep yaratıldıktan sonra “ilaç kullanımı konusunda bilinçlendirme”, “gereksiz kullanımı azaltma” gerekçeleriyle katkı payı alınmasının yolu açılmıştır. Sağlığın ertelenemez ve ikame edilemez bir ihtiyaç olduğu düşünüldüğünde, bu katkı paylarının daha da artacağı, SGK’nın elinin vatandaşın cebinden hiç çıkmayacağı açıktır. Artık vatandaşa “istediğin sağlık kurumuna gidebilirsin ama parasını ödemek koşuluyla” denmektedir. 

Peki ülkemizin ihtiyaç duyduğu sağlık sistemi bu mudur? Biz ülke kaynaklarının basamaklandırılmış, eşit, nitelikli, erişilebilir sağlık hizmeti sunumu için yeterli olduğunu, bunun siyasi iradenin nasıl kullanılacağına ilişkin bir tutum olduğunu biliyoruz. 

KHK, insan haklarına, sağlık hakkına, insanca çalışma hakkına aykırıdır. Ve bu nedenle de bizler açısından yok hükmündedir. Sağlık Bakanlığını bir kez daha uyarıyoruz! 

İSTANBUL TABİP ODASI 

PRATİSYEN HEKİMLİK DERNEĞİ

 

Kongre Duyurusu

20. Pratisyen Hekimlik Kongresi

20. Pratisyen Hekimlik Kongresi

03-06 Kasım 2016

Belconti Resort Hotel

Serik / ANTALYA

 www.pratisyen2016.org

İletişim: phd1998@gmail.com


  Dr. Ersin ARSLAN

Dr. Ersin ASLAN

 Kırgınız, öfkeliyiz, yastayız.


  
 

 

Bu Sayfayı Paylaş
Facebook

 

Genel Pratisyenlik Meslek Eğitimi Kitabı